چگونگی تشخیص سنگ فیروزه اصل!

در سال های اخیر بدل ‌های زیادی از سنگ فیروزه مانند انواع پلاستیکی، سرامیکی و شیشه ‌ای تولید و به بازار عرضه شده است. نوع رنگ، درجه سختی و واکنش سنگ به مواد شیمیایی، از روش های تشخیص سنگ فیروزه اصل است.

برای تشخیص اصل یا بدل بودن فیرزه اولین مورد خرید از مکان های معتبر است چرا که تشخیص اصل بودن سنگ فیروزه، برای افرادی عادی کمی مشکل می باشد، با این وجود توضیحات زیر می تواند در این زمینه به شما کمک کند. همچنین در ادامه، نحوه نگهداری از سنگ فیروزه آورده شده است.

نحوه تشخیص سنگ فیروزه اصل

سنگ فیروزه اصل دارای ویژگی های منحصر به فردی است که از طریق آن می توان به اصل بودن این سنگ پی برد. رنگ فیروزه، درجه سختی و واکنش سنگ به مواد شیمیایی از اصول تشخیص سنگ فیروزه است.

رنگ سنگ فیرزه

رنگ سنگ فیروزه اصل بسته به مقدار مس موجود در سنگ (ایجادکننده رنگ آبی)، کروم یا وانادیوم (ایجادکننده رنگ سبز) و آهن (ایجادکننده رنگ زرد)، در دامنه‌ ای از آبی کم رنگ تا آبی مایل به سبز و همچنین تا سبز مایل به زرد قرار می‌گیرد.  همچنین توجه داشته باشید که رنگ فیروزه اصل معمولا کمی مات است.

فیروزه های فارسی که در معدن نیشابور پیدا می شود، ماتریس ندارند و رنگ آن ها آبی یک دست است.

فیروزۀ مرغوب آن است که ، رنگ آبی آسمانی دارد ولی نه رنگ آسمانی اطراف افقی، بلکه رنگ آسمانی مخصوصاً سمت رأس آن است.

سنگ فیروزه اصل نیشابور اصولا دارای نقاط و رگه های سیاهی در پشت نگین است و یکی از روش های تشخیص سنگ فیروزه اصل نیشابور می باشد.

از دیگر شیوه های تشخیص سنگ فیروزه اصل ، این است که سنگ خریداری شده را مدت زمان کوتاهی در مقابل آفتاب قرار دهید. اگر رنگ آن اندکی تغییر کرد، این نشان دهنده تقلبی بودن رنگ سنگ فیروزه است.

درجه سختی

سختی و قدرت سنگ فیروزه اصل ۶ است و میتوان شیشه را با آن برید. البته فیروزه زمانی که از معدن استخراج می شود  نرم است و هنگامی که با مواد دیگری ترکیب می شود بر استحکام آن افزوده می شود. به همین علت برخی از انواع فیروزه دارای رگه هستند.

سنگ فیروزه قلابی معمولا از پلاستیک های فشرده ساخته می شود که به آن رنگ آبی زده اند. برای تشخیص فیروزه اصل، می توانید یک سوزن را روی فیروزه بکشید. اگر خطی عمیق روی فیروزه افتاد؛ شما با یک فیروزه قلابی مواجه هستید. در حالی که سنگ فیروزه اصل نه تنها دچار خط نمی شود، حتی به کمک  آن می توان روی شیشه خراش ایجاد کرد.

سایر نکات مهم

توجه کنید زمانی که سنگ فیروزه رنگ شده باشد، تا جلای بیشتری بدهد، از قیمت آن کاسته می شود. حتی اگر به نظر شما در زیورآلات زیباتر به نظر برسد.

فیروزه هایی که رنگ سبز داشته  و رگه‌هایی تیره دارند، از افریقا استخراج می شوند و گران بها نیستند.

زمانی که فیروزه در اثر عوامل محیطی یا شیمیایی تغییر رنگ دهد و به اصطلاح گوهرشناسان سنگ فیروزه مرده باشد، ار ارزش و خواص درمانی سنگ فیروزه کاسته می شود.

سنگ فیروزۀ اصل و مرغوب نباید نقاط سیاه و سفید داشته باشد، لکن در اغلب فیروزه ها ، لکه های سفیدی وجود دارد که اکثر مردم نمی توانند آن را ببینند و فقط اهل خبره قادر به تشخیص آن هستند . فیروزه هنگامی که در رطوبت باشد جلای خاص خود را حفظ می کند و لذا بعضی از فروشندگان بی انصاف ، فیروزه ها را داخل کوزه های پر از ماسه مرطوب می گذارند و بعد از چند مدت در معرض فروش می گذارند و مشتری با دیدن رنگ زیبایی که فیروزه پیدا کرده آنرا خریداری می کند، ولی بعد از چند روز، فیروزه جلا و درخشندگی خود را از دست می دهد.

نحوه تشکیل سنگ فیروزه

سنگ فیرزوه از گروه سنگهای آذرین می باشد و در مناطق آتشفشانی یافت می شود. بهترین نوع فیروزه، در نزدیکی سطح زمین قرار دارد. این سنگ باید کاملاً خشک شود تا استحکام داشته باشد.

معادن فیروزه که در عمق بیشتر قرار دارند، به دلیل اسیدی که ذرات آب زیرزمینی تولید می کنند، نرم می شوند و بنابراین سنگهای فیروزه در عمق کیفیت لازم و ارزش جواهر کمتری دارند. رنگ سنگ های فیروزه براساس میزان آهن و مس موجود در ترکیب آنها، از آبی آسمانی تا سبز متغیر می باشد. مهمترین معادن سنگ فیروزه در ایران و در شهر نیشابور واقع شده است. البته در برخی شهرهای دیگر مانند شیراز و کرمان نیز سنگ فیروزه پیدا می شود ولی کیفیت فیروزه نیشابور از سایر سنگ های فیروزه بهتر است.

فیروزه ای که در معدن استخراج می شود دو بخش است که به اصطلاح محلی یکی را خاکی و دیگری را سنگی می گویند . سنگ فیروزه ای که دارای رنگ بسیار روشن باشد (چغاله) ، به سنگ فیروزه ای که دارای رنگ کاملا طبیعی فیروزه ای باشد (طفول) و به سنگ فیروزه ای که دارای لکه و روی آن رگه های سیاه رنگ زیادی باشد فیروزه شجری گویند.

نحوه نگهداری سنگ فیروزه

مهم‌ترین خطری که سنگ فیروزه را تهدید می ‌کند، ایجاد خراش روی آن، آب داغ، مواد شیمیایی و شوینده‌های خانگی است و دلیل آن نیز ترکیب هیدراتی در سنگ است. برای نگهداری از سنگ فیروزه خود موارد زیر را در نظر داشته باشید:

از تماس فیروزه با کرم، روغن و ادکن پرهیز کنید زیرا موجب تغییر رنگ آن می شود.

به هنگام کار با مایع دستشویی انگشتر نگین فیروزه را از دست خود خارج کنید و از تماس سنگ با آب کلردار خودداری کنید.

از تماس سنگ فیروزه با مواد چربی اجتناب کنید.

در پایان لازم به ذکر است سنگ فیروزه، علاوه بر رنگ، بسته به شیوه تراش، اندازه و صافی آن قیمت های متفاوتی خواهد داشت. فیروزه‌هایی که به روش سنتی، با دست و ابزار از دل سنگ بیرون می ‌آیند، صاف‌تر و مرغوب‌‌ تر هستند و قیمت بیشتری دارند.